Quân sử thần tử, thần bất tử, phi trung dã¶

Ý nghĩa¶

Vua bảo bầy tôi chết, bầy tôi phải chết, bầy tôi không chết bầy tôi bất trung.

Nguồn gốc¶

Trong sách Quốc triều chính biên toát yếu (Chủ biên: Tổng tài Quốc sử quán Cao Xuân Dục), có đoạn viết (dưới đây là đoạn phiên âm):

"Ngũ nguyệt, Nguyễn Văn Thành tự sát. Thần cấu Văn Thành cập chúng tử vu Thị trung quân xá, đình cúc đối ngục, xuất, ngữ Thị trung Thống chế Hoàng Công Lý viết: Ngục thành hỹ, quân sử thần tử, thần bất tử, phi trung dã."

Tạm dịch:
Tháng 5, Nguyễn Văn Thành tự tử. Lúc ấy giam Thành và mấy người con ở trong trại quân Thị trung; đình thần tra án xong rồi, Thành ra nói với Thị trung Thống chế là Hoàng Công Lý rằng: Án xong rồi, vua khiến tôi phải chết, nếu không chết thời không phải tôi trung.

sử¶

Sử (使) là sai, bảo, khiến, sai khiến, khiến cho.

Viết đúng phải là sử, chứ không phải xử.